Serbian Cafe

Kad jezici umiru

Od gotovo 7.000 jezika u svetu, veći deo stanovništva upotrebljava samo 83. Lingvisti kažu da mnogima preti gašenje, a do kraja ovog veka mogla bi da nestane čak polovina. Dejvid Harison, iz Instituta za ugrožene jezike, kaže da je reč o ogromnoj krizi koju njegov institut nastoji da predupredi. Opremljen uređajem za snimanje, olovkom i beležnicom, lingvista Dejvid Harison obilazi zabačene krajeve sveta, nastojeći da urođeničke jezike spase od gašenja. „Radim sa poslednjim poznavaocima ugroženih jezika. Kada sednem sa nekim starcem u Severnoj Australiji, Indiji ili Sibiru, svestan sam značaja tog snimka. U nekim slučajevima to je prvi snimak tog jezika i zato se trudim da bude čist. U drugim slučajevima, to je možda poslednja prilika da se snimi govor na tom jeziku,” kaže Harison za Glas Amerike (VOA). Ova inicijativa je deo projekta Enduring Voices, koji podržavaju časopis National Geographic i Institut za ugrožene jezike.

„Ovo je najveći poduhvat za očuvanje jezika. Ne želim da umanjim značaj očuvanja živih bića i ekosistema, ali jezici su u većoj opasnosti,” kaže Harison. „Brže se gase, iako sadrže neke od tajni ljudskog opstanka i adaptacije na našoj planeti.”

U svopjoj knjizi „Kad jezici umiru” Harison kaže da se u većem delu sveta govori jedan od 83 dominantna jezika i da svakih deset dana gubimo po jedan urođenički jezik.

„Polovina svih jezika, njih oko 3.500, govori se u jednoj desetini stanovništva. To znači da se ogromna količina kolektivne ljudske mudrosti i znanja nalazi u jezicima kojima govori veoma mali broj ljudi i da su ti jezici opasno ugroženi od strane svetskih jezika i globalizacije,” kaže on.

Članovi njegovog tima se stoga usredsređuju na ugrožena područja. „To su područja sa ekstremnom raznolikošću, visokom ugroženošću jezika i oskudnom naučnom dokumentacijom,” kaže Harison.

Kolavaja je jezik šamana u Boliviji, koji se izgovara šapatom. Zahvaljujući projektu Enduring Languages, u nekim školama u Australiji, Severnoj Americi i drugde, obnovljeno je interesovanje za urođeničke jezike.

Lingvisti kažu da neće moći da sačuvaju sve ugrožene jezike. Njihov cilj je da zabeleže šta mogu i dokažu nam da se sa gašenjem jezika gubi i deo znanja čovečanstva. (Mondo)